24 saatlıq həcm dərinlik deyil: keçmiş axınla cari icranı ayırmaq

Bir avtobus xətti gün ərzində minlərlə sərnişin daşıya bilər, amma dayanacağa çatdığınız anda yalnız iki boş yer qala bilər. Günlük sərnişin sayı keçmiş axını, indiki boş yer isə həmin andakı tutumu göstərir. Birincinin böyük olması ikincinin böyük olmasına zəmanət vermir.

Kripto bazarında 24 saatlıq həcm də müəyyən dövrdə baş vermiş əməliyyatları cəmləyir. Dərinlik isə müəyyən anda, müəyyən istiqamətdə və müəyyən qiymət məsafəsində görünən icra imkanına aiddir. Eyni vahidlə dollar yazılsa belə, onların zamanı və sualı fərqlidir.

İki göstəricinin zaman oxu fərqlidir

Həcm interval ölçüsüdür. “24 saatlıq” sahə adətən hər yeni anla birlikdə irəliləyən rolling pəncərədə qeydə alınmış əməliyyat dəyərini göstərir. Səhər pəncərədə olan əməliyyat axşam kənara çıxa bilər. Dəqiq tərif və daxil edilən bazarlar təminatçıya bağlıdır.

Dərinlik snapshot ölçüsüdür. CEX üçün sifariş kitabının bid və ask tərəflərində müəyyən qiymət səviyyələrində gözləyən miqdar; DEX üçün hovuz ehtiyatı, qiymət əyrisi və marşrutun həmin andakı vəziyyəti lazımdır. Bir neçə saniyə sonra sifariş ləğv edilə və ya hovuz nisbəti dəyişə bilər.

Keçmiş əməliyyat artıq icra olunub; kitabda gələcək üçün gözləmir. Buna görə gün ərzində böyük həcm yaradan sifarişlər hazırkı dərinlikdən çıxmış ola bilər. Əksinə, dərin kitabda həmin gün az əməliyyat baş verə bilər.

Məlumat qeydi hər sahə üçün `periodStart`, `periodEnd` və ya `observedAt` fərqini saxlamalıdır. Saytın fetch vaxtı yuxarı mənbənin real müşahidə vaxtı deyil. Köhnə snapshot ilə yeni həcm pəncərəsini eyni an kimi təqdim etmək olmaz.

CEX dərinliyi iki tərəfli pilləkəndir

Coinbase product book sənədi ən yaxşı bid və ask ilə başlayır. Level 1 yalnız kitabın içini, Level 2 aqreqasiya olunmuş tam qiymət səviyyələrini, Level 3 isə aqreqasiya olunmamış sifarişləri göstərir. Dərinlik nəticəsi hansı level-in alındığından asılıdır.

Bid tərəfi aktiv almaq istəyən sifarişləri, ask tərəfi satmaq istəyən sifarişləri daşıyır. Bir alış əmri ask pillələrini, satış əmri isə bid pillələrini istifadə edir. Buna görə “kitabda 1 milyon dollar var” cümləsi istiqamət və qiymət məsafəsi olmadan icra cavabı deyil.

Aqreqasiya olunmuş `size` həmin qiymətdəki sifarişlərin cəmidir. Sənəddə göstərildiyi kimi onu `num-orders` ilə yenidən vurmaq olmaz. Sifariş sayı da kapital dərinliyini göstərmir: yüz kiçik sifariş bir böyük sifarişdən az miqdar daşıya bilər.

Spread ən yaxşı bid ilə ask arasındakı boşluqdur. Lakin dar spread təkbaşına dərin kitab demək deyil. İlk pillənin arxasında az miqdar varsa, daha böyük əmr növbəti pillələrə keçərək orta icra qiymətini dəyişə bilər.

DEX likvidlik rəqəmi hovuzun üst görünüşüdür

DEX Screener sxemində `volume` və `liquidity` ayrı sahələrdir. Qeyd həm də `chainId`, `pairAddress`, əsas token və qarşı tokenlə bağlıdır. Bu kimlik olmadan likvidlik rəqəmi hansı hovuzun kapitalını göstərdiyini demir.

`liquidity.usd` hovuz ehtiyatlarının dollar görünüşü ola bilər. O, istənilən istiqamətdə həmin məbləğin eyni qiymətlə çıxarıla biləcəyinə zəmanət vermir. Hovuzun iki tərəfinin nisbəti, qiymət əyrisi, haqq və əməliyyat ölçüsü icra nəticəsini dəyişir.

Uniswap qiymət təsirini əməliyyatın birbaşa yaratdığı token qiyməti dəyişməsi kimi izah edir və təsirin əməliyyat ölçüsü ilə hovuz likvidliyinə bağlı olduğunu bildirir. Yüksək likvidlik daha kiçik, aşağı likvidlik daha böyük qiymət təsiri ilə əlaqəli ola bilər. Bu əlaqə konkret marşrutun hesablanması olmadan dəqiq faiz vermir.

Konsentrə edilmiş likvidlikdə kapitalın hansı qiymət aralığında aktiv olduğu da önəmlidir. Ümumi dəyər böyük olsa belə cari qiymət yaxınlığında aktiv hissə daha kiçik ola bilər. Bu məqalə hovuz düsturunu və ya sürüşmə hesablayıcısını təkrarlamır; DEX likvidlik bələdçisi icra əyrisini ayrıca izah edir.

Eyni kapital dövr ərzində dəfələrlə sayıla bilər

Sadə təsəvvürdə bir kapital vahidi gün ərzində bir neçə dəfə alınıb satıla bilər. Hər əməliyyat həcm pəncərəsinə yeni dəyər əlavə edir, amma bazara hər dəfə yeni kapital daxil olmuş olmur. Dövriyyə sürəti böyük həcm ilə məhdud cari dərinliyin yanaşı görünməsini izah edə bilər.

Bu, real birjada saxta həcm ittihamı deyil. Təkrar dövriyyə normal bazar fəaliyyəti, market-making və arbitraj nəticəsində də yarana bilər. Manipulyasiya ehtimalı yalnız konkret əməliyyat və metod sübutu ilə araşdırılır; həcm/dərinlik fərqi təkbaşına günahlandırma üçün kifayət etmir.

CoinGecko metodologiyası ümumi ticarət həcmini və ±2% order-book dərinliyini ayrı girişlər kimi qiymətləndirir. Təminatçının öz metodunda belə bu iki sahənin ayrılması onların bir-birinin əvəzi olmadığını göstərir. Bu sayt həmin Trust Score-u kopyalamır və bazarları reytinqləmir.

Həcm keyfiyyəti üçün bazar əhatəsi, cütlərin kimliyi, təkrarlanan məlumat və kənar göstərici filtrləri lazımdır. Dərinlik keyfiyyəti üçün istiqamət, qiymət aralığı, snapshot vaxtı və sifarişlərin/rezervlərin mövcudluğu lazımdır.

Bir hovuz bütün bazar deyil

WIF/USDC hovuzunun likvidliyi WIF/SOL hovuzuna keçmir. Eyni mint müxtəlif DEX-lərdə fərqli pair ünvanlarına sahib ola bilər. CEX kitabı isə həmin zəncir hovuzlarından ayrı saxlanc və sifariş sistemi ilə işləyir.

Bir neçə hovuzun `liquidity.usd` sahəsini toplamaq qlobal icra dərinliyi yaratmır. Hovuzlar eyni qarşı tokeni istifadə etməyə, eyni vaxtda yenilənməyə və eyni marşrutda əlçatan olmağa bilər, amma bu ayrıca sübut tələb edir. Eyni kapital marşrutlaşdırılmış və ya bir neçə mənbədə təkrar görünə bilər.

Qlobal 24 saatlıq həcm də bir pool həcmi ilə birbaşa çıxılmır. Təminatçı mərkəzləşdirilmiş və mərkəzsiz bazarların başqa dəstini əhatə edə bilər. Hər sətirdə scope yazılmadan “DEX payı” kimi faiz nəticəsi saxta dəqiqlikdir.

Bazar fraqmentasiyası bəzən ümumi kapitalın müxtəlif otaqlara bölünməsi deməkdir. İstifadəçi üçün vacib olan bütün otaqların cəmi deyil, konkret əməliyyat marşrutunda həmin anda əlçatan pillələrdir.

Həcm və dərinlik birlikdə necə oxunur?

Dörd mümkün vəziyyət təsviri faydalıdır. Böyük həcm və böyük dərinlik aktiv ticarətlə geniş cari icranın yanaşı göründüyü snapshot ola bilər. Böyük həcm və nazik dərinlik kapitalın sürətlə dövr etdiyi və ya kitabın geri çəkildiyi vəziyyətə uyğun gələ bilər. Kiçik həcm və böyük dərinlik gözləyən kapital, az əməliyyat demək ola bilər. Hər ikisinin kiçik olması zəif fəaliyyət və zəif icra görünüşüdür.

Bu dörd xana qiymət proqnozu deyil. Onlar yalnız hansı əlavə sübutun lazım olduğunu göstərir. Məsələn, böyük həcm/nazik dərinlik üçün pəncərə daxilində həcm paylanması, kitab snapshotları və cüt kimliyi araşdırılır. Böyük dərinlik/kiçik həcm üçün sifarişlərin davamlılığı və real icra hadisələri yoxlanır.

Snapshot seriyası tək şəkildən daha faydalıdır, amma aralıqlardakı vəziyyəti tam göstərmir. Hər beş dəqiqədə çəkilən kitab arasında sifarişlərin gəlib getməsi mümkündür. “Bütün gün dərin idi” hökmü üçün müşahidə sıxlığı və coverage açıqlanmalıdır.

Məlumat gəlməyəndə sıfır yazılmır. Missing book, boş uyğun hovuz və provider failure üç ayrı vəziyyətdir. Son uğurlu snapshot köhnəlmiş kimi işarələnə bilər; onun həcmi cari interval ilə avtomatik qoşulmur.

Həcm pəncərəsinin sərhədini yaz

“24 saat” bəzən son iyirmi dörd saatlıq sürüşən pəncərə, bəzən müəyyən timezone üzrə gün cəmi olur. Provider sənədi pəncərənin qaydasını açıqlayırsa başlanğıc, son və kəsim anı saxlanır. Qayda məlum deyilsə iki saytdakı 24h həcmi eyni dövrün cəmi kimi müqayisə etmək olmaz.

Base volume və quote volume ayrı vahidlərdir. Birincisi alınıb-satılan əsas token sayını, ikincisi qarşılıq aktivində dəyəri göstərə bilər. USD görünüşü üçün əlavə çevirmə və vaxt lazımdır. Eyni cədvəldə vahidləri etiketsiz toplamaq həcmi şişirdə bilər.

Provider bir neçə venue həcmini aqreqasiya edirsə hansı bazarları daxil etdiyi və şübhəli ticker-ləri necə idarə etdiyi metodologiyaya bağlıdır. Sayt bu rəqəmi onun əhatə etdiyi bazarların ümumi məlumatı kimi təqdim edir, bütün qlobal ticarətin tam ölçüsü kimi deyil.

Order book depth snapshot müqavilə deyil

Bid və ask pillələri müəyyən anda açıq sifarişləri göstərir. Sifariş ləğv edilə, qismən icra oluna və ya snapshotdan dərhal sonra dəyişə bilər. Buna görə dərinlik gələcək order üçün təminat deyil. Cüt, istiqamət, qiymət aralığı, snapshot vaxtı və kitab səviyyəsi yazılır.

Level 1 yalnız ən yaxşı bid və ask, Level 2 qiymət səviyyələrində aqreqasiya, Level 3 isə fərdi sifariş görünüşü verə bilər. Bir səviyyənin rəqəmini digərinin tamlığı ilə şərh etmək olmaz. WebSocket sıra nömrəsində boşluq varsa lokal kitab yenidən snapshotla qurulur.

Göstərilən sifarişin həqiqi niyyət, sınaq və ya tez ləğv olunan quote olması tək snapshotdan bilinmir. Manipulyasiya iddiası zaman sırası və davranış sübutu tələb edir; böyük pillə avtomatik hökm yaratmır.

DEX-də aktiv dərinlik qiymət aralığına bağlıdır

Sabit hasil hovuzunda reserve-lər bütün əyri üzrə qiymət təsirini müəyyən edir. Konsentrasiyalı modeldə isə likvidlik mövqeləri yalnız seçilmiş tick aralığında aktiv ola bilər. TVL böyük olsa da cari qiymət yaxınlığında az aktiv likvidlik qala bilər.

Fee tier və router yolu nəticəyə təsir edir. Birbaşa hovuz əvəzinə iki ara tokenli marşrut seçilə bilər. Hər əlavə ayaq öz fee, transfer davranışı və state vaxtını gətirir. Aqreqator quote-u tək hovuz dərinliyi kimi adlandırılmır.

Token decimals və token0/token1 istiqaməti yanlış oxunsa qiymət təsiri hesabı miqyasca səhv ola bilər. Xam reserve, decimals mənbəyi, blok və müqavilə ünvanı iş vərəqində qalır.

Həcm sıçrayışı cari çıxışı təsdiqləmir

Keçmiş pəncərədə yüksək həcm xəbər, listinq və ya qısa müddətli diqqətlə bağlı ola bilər. Cari order book və hovuz state-i həmin fəaliyyətdən sonra dəyişib. Həcm sıçrayışını “indi asan satılır” cümləsinə çevirmək üçün sübut yoxdur.

Kiçik həcm də avtomatik sıfır dərinlik demək deyil. Uzun müddət hərəkətsiz, amma nisbətən balanslı hovuz ola bilər; əksinə çox dövr edən kiçik reserve yüksək həcm göstərə bilər. İki ölçü ayrı vaxt oxunda saxlanır.

Həcm və dərinlik birlikdə yalnız təsviri kontekst verir. Sayt onlardan təhlükəsiz order ölçüsü, icra zəmanəti və ya risk balı hesablamır.

Eyni cədvəldə iki vaxtı qoruma

Həcm sətri pəncərənin sonunu, dərinlik sətri snapshot vaxtını daşıyır. İkisi eyni fetch cavabında gəlsə belə eyni hadisə vaxtı sayılmır. UI bu sahələri bir “son yenilənmə” etiketi altında gizlətmir.

Mənbə vaxtı verilmirsə saytın fetch vaxtı ayrı qalır. Köhnə order book ilə yeni həcm və ya əks kombinasiyada nəticə məhdud status alır. Bu qeyd həcmə dərinlik mənası, snapshot-a isə uzun pəncərə mənası verilməsinin qarşısını alır.

İcra sübut iş vərəqi

Yekun vərəq CEX və DEX üçün ayrı sütun saxlayır. CEX sütununda product ID, bid/ask, level, qiymət intervalı, görünən size, sequence və time; DEX sütununda chain, pair, base/quote mintləri, ehtiyat görünüşü, fee/curve məlumatı və observedAt yazılır.

Həcm ayrıca bölmədə provider, cüt əhatəsi, rolling interval, valyuta çevirməsi və source time ilə saxlanır. Sonra “bu göstərici nəyi demir?” sətri əlavə edilir. Həcm cari sifariş tutumunu, likvidlik rəqəmi isə keçmiş müxtəlif iştirakçı tələbini sübut etmir.

Əgər dəqiq əməliyyat ölçüsü üzrə icra araşdırılırsa, kitab pillələri və ya hovuz marşrutu həmin anda ayrıca hesablanmalıdır. Bu sayt istifadəçiyə ölçü daxil etdirən kalkulyator vermir və “təhlükəsiz məbləğ” elan etmir.

24 saatlıq həcm keçmiş axının genişliyini, dərinlik isə indiki bazarın müəyyən istiqamətdə nə qədər müqavimət göstərə biləcəyini təsvir edir. Avtobusun günlük sərnişin sayı dayanacaqdakı boş yeri demədiyi kimi, böyük həcm də gələcək əmrin eyni qiymətə yerləşəcəyini demir. İki göstərici birlikdə faydalıdır, yalnız öz zaman oxlarında qalanda.