Pump fun cashback: komissiyanın treyderə qayıtması, götürülməmiş məbləğin oxunuşu və claim_cashback

pump.fun-da hər alqı-satqıda coin-in yaradıcısına gedən komissiya tutulur. Cashback coin-də isə bu pul treyderin özünə qaytarılır: nə qədər çox ticarət etsəniz, bir o qədər cashback yığılır və sonra onu özünüz götürürsünüz. 2026-cı ilin sentyabrında rəsmi sənədlər bu rejimdə yeni coin yaradılmasının dayandırıldığını elan etdi, amma artıq mövcud olan cashback coin-lərə toxunulmadı və onlarda cashback yığılmağa davam edir.

Bu yazı pump.fun-un GitHub-da açıq saxladığı proqram sənədlərinə əsaslanır (pump-fun/pump-public-docs deposu; oxunan zaman son commit 2026-10-13 tarixli idi; «Pump Cashback» faylı 2026-02-17-də əlavə olunub, son dəfə 2026-09-12-də dəyişdirilib, «Claim Cashback» faylının son dəyişikliyi də 2026-09-12). Eyni dəyişikliklə gələn holder rewards coin üçün saytımızdakı Pump fun holder rewards yazısına, bonding curve və məzuniyyətdən sonrakı hovuzun oxunuşu üçün pump.fun bonding curve sahələri və PumpSwap hovuz hesabının sahələri yazılarına baxın. İngiliscə sitatlar sənəddən olduğu kimi götürülüb; qalan azərbaycanca mətn bizim izahımızdır. «Bizim oxunuşumuz» ilə başlayan abzaslar bir neçə bəndi birləşdirərək gəldiyimiz qənaətlərdir.

Cashback coin nədir

Sənədin icmalı iki cümlədir: "Cashback Rewards allows token creators to create coins with "cashback" enabled which redirects the creator fee to the users. Each user would get the creator fee on their swap volume as cashback rather than paying that fee to the coin creator."

Yəni yaradıcı coin-i yaradarkən cashback-i aktivləşdirir; bundan sonra hər treyderin öz əməliyyat həcmi üzrə ödədiyi yaradıcı komissiyası yaradıcıya getmir, cashback kimi həmin treyderin özünə qalır. Sənəd bunun geriyə uyğun dəyişiklik olduğunu da qeyd edir: IDL və ya SDK-nı yeniləməmiş inteqrasiyalar işləməyə davam edir, sadəcə cashback aktivləşmir.

2026-cı ilin sentyabrından: yenisi yaradılmır, köhnələr qalır

«Pump Cashback» faylının əvvəlinə dayandırılma qeydi əlavə olunub: `create_v2` artıq `is_cashback_enabled = [true]` sorğusunu rədd edir, "so no new cashback coins can be created". Yaratma təlimatındakı bu `OptionBool` arqumentinə `[false]` verilməli və ya o buraxılmalıdır; `[true]` versəniz, təlimat uğursuz olur.

Eyni qeyddə yazılıb ki, mövcud cashback coin-lərə toxunulmur: onlarla ticarət aşağıda təsvir olunduğu kimi gedir, yaradıcı komissiyası yenə alıcıya qayıdır, artıq yığılmış cashback isə `claim_cashback`/`claim_cashback_v2` ilə götürülə bilər. Sənəd icmasını mükafatlandırmaq istəyən yeni coin-lərə holder rewards coin kimi yaradılmağı tövsiyə edir.

Bizim oxunuşumuz: deməli, «cashback dayandırılıb» o deməkdir ki, yenisini yaratmaq olmur, köhnə coin-lərin cashback-i yox olmayıb. 2026-cı ilin sentyabrından əvvəl yaradılmış coin-i araşdıranda əvvəlcə onun cashback coin olub-olmadığını yoxlamaq lazımdır.

Coin-in cashback coin olduğunu necə bilmək olar

`BondingCurve` hesabına yeni məntiqi sahə əlavə olunub: `is_cashback_coin`. Cashback coin-də bu sahə `true` oxunur.

Bizim oxunuşumuz: yaratma təlimatı artıq yeni cashback coin-i rədd etdiyinə görə, sənədin tarixçəsinə əsasən `is_cashback_coin` sahəsi `true` olan coin dayandırılmadan əvvəl yaradılmış olmalıdır. Bunu zaman ipucu kimi istifadə etmək olar, amma yaradılma vaxtı yenə də zəncirdəki yaratma əməliyyatına görə müəyyən edilir.

Üç növ coin: yaradıcı komissiyası hara gedir

Cashback coin-i eyni sənəddəki holder rewards coin ilə yanaşı qoysaq, mənzərə belədir (bizim oxunuşumuz):

| Coin növü | Yaradıcı komissiyası kimə gedir | Özünüz götürməlisinizmi | | --- | --- | --- | | Adi coin | Yaradıcıya | Bunu yaradıcı həll edir | | Cashback coin | Treyderin özünə (əməliyyatda hesablar əlavə olunmalıdır) | Bəli, `claim_cashback` və ya `claim_cashback_v2` ilə | | Holder rewards coin | Coin-i saxlayanlara | Xeyr, pump.fun paylayır, sahiblər üçün claim təlimatı yoxdur |

Fərq komissiyanın necə hesablanmasında deyil, sonda kimin cibinə getməsindədir. Tədqiqat qeydində yalnız «yaradıcı komissiyası filan qədər» yazıb coin-in növünü göstərməsəniz, rəqəmi izah etmək mümkün olmayacaq.

Ticarət zamanı: cashback yalnız hesablar əlavə olunanda verilir

Cashback-in ən çox səhv oxunan yeri budur. Sənəddə belə yazılıb: "Cashback is only given to the user if the buy/sell instruction appends the proper remaining accounts." Yəni alqı və ya satqı təlimatının remaining accounts siyahısına lazımi hesablar əlavə olunmalıdır ki, treyder cashback alsın.

Növbəti cümləyə görə, ticarət edilən coin cashback coin olsa da, bu hesablar əlavə olunmayıbsa, yaradıcı komissiyası adi qaydada yaradıcıya gedir. (Orijinal cümlədə "are now added" yazılıb; kontekstə görə burada not nəzərdə tutulub.)

Hər təlimat üçün nə əlavə olunmalı olduğunu sənəd ayrıca sadalayır:

| Təlimat | Əlavə olunmalı remaining accounts (bizim nəqlimiz) | | --- | --- | | bonding curve alqısı | Dəyişiklik yoxdur; coin-də cashback aktivdirsə, avtomatik işlənir | | bonding curve satqısı | 0-cı mövqedə Pump proqramının `UserVolumeAccumulator` PDA-sı, `isWritable: true` | | PumpSwap alqısı | 0-cı mövqedə Pump AMM proqramının `UserVolumeAccumulator` hesabının WSOL associated token account-u | | PumpSwap satqısı | 0-cı mövqedə yenə həmin WSOL ATA, 1-ci mövqedə Pump AMM proqramının `UserVolumeAccumulator` hesabı |

Sənəd ayrıca qeyd edir ki, PumpSwap-da istifadə olunan `UserVolumeAccumulator` Pump AMM proqramına aiddir və Pump proqramındakı eyni adlı hesabla eyni deyil.

Bizim oxunuşumuz: bu o deməkdir ki, eyni cashback coin-lə müxtəlif adamlar müxtəlif alətlərlə ticarət edəndə yaradıcı komissiyasının istiqaməti fərqli ola bilər. Alətin hesabları əlavə edib-etməməsi pulun treyderə qayıdacağını, yoxsa yaradıcıya gedəcəyini müəyyən edir. Belə coin-in komissiya axınını araşdıranda yalnız «bu cashback coin-dir» deyib nəticə çıxarmaq olmaz, hər əməliyyata faktiki əlavə olunmuş hesablara baxmaq lazımdır.

Əməliyyata baxıb cashback verilib-verilmədiyini necə bilmək olar

Yuxarıdakı qaydanı tərsinə tətbiq etsək, əməliyyat qeydindən nəticə çıxarmaq olar. Bizim təklif etdiyimiz yoxlama ardıcıllığı:

1. Əvvəlcə coin-in `is_cashback_coin` sahəsini oxuyun. Cashback coin deyilsə, qalanına baxmağa ehtiyac yoxdur.
2. Bonding curve satqısı: remaining accounts-un 0-cı mövqeyində həmin treyderin Pump proqramı altındakı `UserVolumeAccumulator` hesabı olub-olmadığına baxın.
3. PumpSwap alqısı və ya satqısı: 0-cı mövqedə Pump AMM proqramı altındakı accumulator-un WSOL ATA-sı olub-olmadığına baxın; satqıda 1-ci mövqedə accumulator-un özünü də yoxlayın.
4. Bonding curve alqısı: sənədə görə təlimat dəyişmir və avtomatik işlənir, ona görə təkcə bu təlimatdan fərqi görmək olmur; 1-ci addımdakı bayrağa qayıdın.

Mövqe də, hesab da uyğun gəlirsə, həmin əməliyyatın yaradıcı komissiyası treyderə qayıdıb; uyğun gəlmirsə, adi qaydada yaradıcıya gedib. İki accumulator yalnız proqram ID-si ilə fərqlənir, müqayisə edəndə hansı proqramla törədildiyini yoxlayın.

Götürülməmiş cashback harada saxlanır

Sənəd xatırladır ki, Pump (bonding curve) proqramının da, Pump Swap (AMM) proqramının da ayrıca `UserVolumeAccumulator` hesabı var. Hər ikisi eyni `"user_volume_accumulator"` toxumu və istifadəçinin cüzdan ünvanı ilə törədilir, fərq yalnız proqram ID-sindədir.

Pulun saxlanma üsulu iki tərəfdə fərqlidir:

• Pump proqramı (bonding curve): cashback yerli lamports kimi `UserVolumeAccumulator` hesabının özündə saxlanır, WSOL hesabında yox; götürüləndə də yerli lamports kimi istifadəçinin cüzdanına köçürülür.
• Pump AMM proqramı (PumpSwap): cashback həmin `UserVolumeAccumulator` hesabının WSOL ATA-sında saxlanır.

Sənəd səbəbi də izah edir: Pump AMM ticarətdə WSOL, Pump proqramı isə yerli lamports işlədir. Götürülməmiş məbləği oxumaq üçün sənəd qalın şriftlə hər tərəf üçün bir cümlə yazıb:

• Pump proqramı: "Read the lamports of the `UserVolumeAccumulator` for the Pump program minus the rent exempt lamports needed to keep the account open."
• Pump AMM proqramı: "Read the token balance of the WSOL ATA of the `UserVolumeAccumulator` for the Pump AMM program."

Bizim oxunuşumuz: bonding curve tərəfində hesabı açıq saxlamaq üçün lazım olan rent-exempt lamports-u çıxmağı unutmayın. Hesabın bütün balansını götürülməmiş cashback saymaq rəqəmi şişirdir.

Necə götürmək olar: claim_cashback və claim_cashback_v2

«Pump Cashback» faylında iki `claim_cashback` təlimatı təsvir olunur, heç biri parametr tələb etmir:

• Pump proqramının `claim_cashback` təlimatı: yerli lamports-u `UserVolumeAccumulator` hesabından istifadəçiyə köçürür.
• Pump AMM proqramının `claim_cashback` təlimatı: WSOL-u `UserVolumeAccumulator` hesabının WSOL ATA-sından istifadəçinin WSOL ATA-sına köçürür. İstifadəçinin WSOL ATA-sı əvvəlcədən mövcud olmalıdır; sənəd lazım gələrsə, ondan əvvəl «create idempotent associated token account» təlimatını qoymağı tövsiyə edir.

«Claim Cashback» faylı Pump proqramının daha yeni `claim_cashback_v2` təlimatından bəhs edir: "It supports both legacy SOL cashback and non-SOL quote mint cashback through the same interface." Yəni köhnə, SOL ilə hesablanan cashback də, başqa kotirovka aktivi ilə (sənəddəki nümunə USDC-dir) hesablanan cashback də eyni təlimatla götürülür. Köhnə SOL cashback-i götürəndə `quote_mint` kimi wrapped SOL (`So11111111111111111111111111111111111111112`) verilir. Bu təlimat heç bir təlimat məlumatı arqumenti götürmür, ona cəmi 10 hesab lazımdır.

«Claim Cashback» faylında bu təlimat üçün lazım olan 10 hesab sadalanır; tədqiqatda ən çox lazım olanlar bunlardır (bizim nəqlimiz):

• `user`: pulu alan tərəf. Köhnə SOL cashback götürüləndə `user_volume_accumulator` hesabında rent-exempt balansdan artıq olan bütün lamports ona köçürülür.
• `user_volume_accumulator`: `[b"user_volume_accumulator", user]` toxumlarından törədilən Pump PDA-sı.
• `quote_mint` və `quote_token_program`: həmin cashback-in kotirovka aktivi və onun aid olduğu token proqramı; köhnə SOL cashback üçün müvafiq olaraq wrapped SOL və köhnə SPL Token Program verilir.
• `associated_user_volume_accumulator` və `associated_quote_user`: accumulator-un və alıcının həmin kotirovka aktivi üzrə ATA-ları. Sənəddə qeyd olunub ki, köhnə SOL cashback götürüləndə bu iki hesab mövcud olmaya bilər.

Rust SDK-da yazılış belədir: `quote_mint` kimi `Pubkey::default()` və ya wSOL verilirsə, köhnə SOL cashback götürülür; başqa kotirovka aktivinin (məsələn, USDC) mint-i verilirsə, həmin aktivlə hesablanan cashback götürülür və `quote_token_program` həmin aktivin token proqramı ilə uyğun olmalıdır.

«Claim Cashback» faylı 7 may 2026-da dəyişdirilib, commit mesajı «USDC paired coins»-dir. Bizim oxunuşumuz: o vaxtdan «cashback həmişə SOL-dur» fikri doğru deyil. USDC ilə qiymətləndirilən coin-də cashback accumulator-un USDC ATA-sından istifadəçinin USDC ATA-sına köçürülür; yalnız accumulator-un lamports-unu oxusanız, bu hissə qeyddən kənarda qalar.

Eyni faylda bu cümlə də var:

"The instruction is permissionless: `user` is the cashback recipient, but does not need to sign the transaction."

Bizim oxunuşumuz: `user` pulu alan tərəfdir, amma əməliyyatı imzalayan olmaya bilər. Ona görə zəncirdə alanın imzalamadığı `claim_cashback_v2` əməliyyatı görsəniz, bu, pulun başqası tərəfindən götürüldüyü demək deyil; pul yenə `user`-ə gedir. Pulun hara getdiyini imzalayana görə yox, `user` xanasına görə müəyyən edin.

Tədqiqat qeydində hansı xanalar olsun

• Coin-in mint ünvanı, oxuma vaxtı və `BondingCurve` hesabındakı `is_cashback_coin`.
• Coin-in kotirovka aktivi SOL-dur, yoxsa başqa aktiv; `claim_cashback_v2` ilə götürəndə uyğun `quote_mint` lazımdır.
• Komissiyanın istiqamətini hesablayanda hər əməliyyatı cashback hesabları əlavə olunub-olunmamasına görə ayrıca qeyd edin, bütün coin üçün eyni nəticə çıxarmayın.
• Götürülməmiş cashback-i iki hesab üzrə ayrıca yazın: Pump proqramı tərəfində «lamports, rent-exempt çıxılmaqla», Pump AMM tərəfində WSOL ATA-nın balansı.
• Sənəd versiyası: deponun commit tarixi və «Pump Cashback», «Claim Cashback» fayllarının dəyişiklik tarixləri.

Sahə dəyər qaytarmadıqda necə qeyd etmək lazım olduğunu saytımızdakı token məlumat API-si null qaytaranda yazısında izah etmişik.

Cashback-in faizi və müəyyən həcmdə ticarətdən nə qədər geri qayıdacağı bu yazıda hesablanmır; oxuma anındakı zəncir parametrlərinə baxın. Bu səhifə yalnız zəncirdəki hesabların və təlimatların necə oxunduğunu izah edir və heç bir ticarət tövsiyəsi deyil.