BONK bölgüsünü oxumaq: buraxılış xəritəsindən cari likvidliyə

BONK-un ilkin bölgü diaqramı tarixi planı göstərir, bugünkü ünvan sahibliyini və hovuz ehtiyatını yox. Vaxt keçdikcə köçürmələr, saxlama ünvanları və likvidlik məkanları dəyişə bilər; buna görə başlanğıc sənədi cari zəncir vəziyyətinin əvəzi kimi istifadə edilmir.

BONK Paper buraxılış niyyətini və başlanğıc qruplarını təsvir edir. Cari cüzdan payı isə Solana hesablarının müəyyən blokdakı vəziyyətidir. Bazar likvidliyi bundan da ayrı, konkret ticarət cütünün müəyyən andakı ehtiyat və əməliyyat mühitidir. Faydalı araşdırma bu üç lövhəni bir rəqəmə sıxışdırmır.

Əvvəlcə aktivin pasportunu bağla

Bu saytda BONK-un əsas Solana mint ünvanı `DezXAZ8z7PnrnRJjz3wXBoRgixCa6xjnB7YaB1pPB263`, təminatçı açarı isə `bonk` kimi saxlanılır. Solscan həmin tam ünvanı Bonk tokeni kimi göstərir. CoinGecko kartında da uyğun qısaldılmış Solana müqaviləsi, layihə saytı və explorer keçidi görünür.

`BONK` simvolu bu əlaqənin əvəzi deyil. Başqa şəbəkədə və ya eyni şəbəkədə həmin simvolu işlədən obyekt yaradıla bilər. Kimlik zənciri ən azı şəbəkə adı, tam mint, rəsmi layihə keçidi, əvvəlcədən yoxlanmış manifest və explorer obyektindən ibarət olmalıdır. Bir həlqə dəyişəndə köhnə bazar və sahiblik məlumatı yeni obyektə daşınmır.

Solana sənədlərində mint hesabı token vahidlərinin ortaq kimliyini, onluq dəqiqliyini və səlahiyyət sahələrini saxlayır. Ayrı token hesabları isə müəyyən mint üzrə müəyyən sahibin balansını daşıyır. Buna görə “mintdə bu qədər token var” və “bir cüzdan bu qədər token saxlayır” eyni sorğu deyil.

Mint və dondurma səlahiyyətləri də ayrıca sahələrdir. Onlar dəyişdirilə və ya ləğv edilə bilər, lakin BONK üçün cari vəziyyət yalnız canlı hesab oxunuşu, blok nömrəsi və vaxtla təsdiqlənməlidir. Bu məqalə həmin statusu tarixsiz şüara çevirmir.

İlkin bölgü nəyi deyir?

BONK-un rəsmi başlanğıc sənədi ümumi başlanğıc təklifinin yarısının Solana icmasının dörd qrupuna yönəldilməsini təsvir edir. Sənəddə 21% aktiv Solana NFT layihələri üzrə, 16% bazar iştirakçıları və DeFi istifadəçiləri üçün, 10% rəssam və kolleksiyaçılar üçün, 5% isə Solana tərtibatçıları üçün göstərilir. Bu hissələrin cəmi 52%-dir; sənəddə “50 trilyon” ifadəsi də işlədildiyi üçün cədvəl və mətn arasındakı təqdimat fərqi olduğu kimi saxlanmalıdır.

Qalan bölgü 21% erkən iştirakçılara, 16% BONK DAO təşəbbüslərinə, 5% ilkin likvidliyə və 5% marketinq fəaliyyətinə ayırır. Erkən iştirakçı hissəsi üçün 2023-cü il yanvarın 1-dən başlayan üçillik xətti açılma planı, ilkin likvidlik hissəsi üçün isə Raydium, Orca, Solend və başqa platforma adları verilir.

Bunlar layihənin buraxılış sənədindəki bölgü iddialarıdır. Sənəd özü məlumatın tam olmaya və zamanla köhnələ biləcəyini bildirir. Buna görə faizlər müstəqil audit nəticəsi, bugünkü DAO balansı və ya hazırda həmin qrupların əlində qalan pay kimi yazılmır.

Rəsmi “About” səhifəsi də təklifin yarıdan çoxunun Solana ekosistemindəki qurucu və yaradıcı qruplara paylandığını deyir. Bu, layihənin öz başlanğıc hekayəsini gücləndirir; cari sahiblik üçün yeni ölçmə yaratmır.

Bugünkü sahiblik ayrıca kəsik tələb edir

İlkin alıcı tokeni başqa cüzdana göndərə, DEX hovuzuna yerləşdirə, mərkəzləşdirilmiş platformaya köçürə və ya bir neçə hesaba bölə bilər. Bir platformanın depozit ünvanı minlərlə istifadəçinin balansını bir yerdə göstərə bilər. Proqram, xəzinə və likvidlik hovuzu da adi fərdi sahib kimi görünməməlidir. Ünvan sayı insan sayı deyil.

Cari sahiblik araşdırması üçün əvvəl müşahidə bloku seçilir. Sonra həmin blokdakı token hesabları mint üzrə götürülür, eyni sahibə bağlı hesablar qaydaya uyğun birləşdirilir və məlum proqram ünvanları ayrıca təsnif edilir. Etiketin mənbəyi və etibarlılıq səviyyəsi saxlanılır. Etiketsiz böyük hesab dərhal “komanda cüzdanı” adlandırılmır.

Konsentrasiya göstəricisi də kontekstsiz kifayət etmir. İlk on ünvanın payı yüksək görünə bilər, amma onların içində birja saxlancı, proqram hesabı və hovuz varsa, iqtisadi nəzarət ünvan sayından fərqlənir. Əksinə, bir nəzarətçi bir neçə ünvandan istifadə edirsə, sadə siyahı konsentrasiyanı az göstərə bilər.

Doğru nəticə “buraxılışda bu qruplara belə pay ayrılmışdı; seçilmiş blokda görünən hesab bölgüsü isə budur” formasındadır. İki cümlənin tarixləri və metodları ayrı qalır.

Təklif azalması bölgü tarixini yeniləmir

CoinGecko bazar kartında dövriyyədə olan təklif, ümumi təklif və maksimum təklif ayrı sahələr kimi verilir. Bazar kapitallaşması cari qiymətlə dövriyyə təklifinin hasilinə, FDV isə təminatçının istifadə etdiyi tam təklif sahəsinə bağlı nəzəri göstəricidir. Sahələrin yaxın olması ilkin bölgünün dəyişmədiyini və ya tokenlərin bərabər paylandığını göstərmir.

Yanma hadisəsi ümumi təklifi azalda bilər. Lakin yanmanın hansı mənbədən gəldiyi, hansı tranzaksiyada baş verdiyi və əvvəlki kateqoriyalara necə aid olduğu sübut edilmədən köhnə faiz diaqramı yenidən hesablanmır. “Təklif azalıb” ilə “sahiblik daha çox yayılıb” eyni nəticə deyil.

Dinamik rəqəm göstərilirsə, təminatçı, sahə adı və alınma vaxtı birlikdə saxlanır. Məlumat gəlməyəndə sıfır yazılmır; əvvəlki uğurlu müşahidə köhnəlmiş kimi işarələnir. Təklif, bazar kapitallaşması və FDV bələdçisi bu sahələrin riyazi deyil, mənbə sərhədlərini daha geniş izah edir.

“BONK likvidliyi” vahid hovuz deyil

DEX Screener sxemində bazar qeydi `chainId`, `pairAddress`, əsas token, qarşı token, qiymət, həcm və likvidlik sahələrinə malik konkret cütdür. BONK/SOL hovuzu ilə BONK/USDC hovuzu eyni minti istifadə edə bilər, amma qarşı aktiv, ehtiyat tərkibi, haqq və icra əyrisi ayrıdır. Bir hovuzdakı dollar dərinliyi o birində sifarişi maliyyələşdirmir.

Qlobal 24 saatlıq həcm müxtəlif birja və cütlərin təminatçı metoduna görə yığılmış nəticəsi ola bilər. O, seçilmiş DEX hovuzunun ehtiyatı deyil. Eyni qayda qiymətə də aiddir: CoinGecko çoxsaylı bazarlardan həcm çəkili qiymət yaradır, hovuz qiyməti isə həmin cüt daxilindəki vəziyyətdir. Vaxt və bazar əhatəsi fərqləndikdə rəqəmlərin ayrılması xəta olmaq məcburiyyətində deyil.

Likvidlik rəqəmi icra keyfiyyətinin başlanğıc göstəricisidir, son cavab deyil. Böyük əməliyyat üçün cütün müqaviləsi, qarşı tokenin həqiqi kimliyi, ehtiyatların balansı, qiymət əyrisi, haqq, müşahidə vaxtı və marşrut nəzərə alınır. Bu sayt sürüşmə hesablayıcısı vermir və bir hovuzun gələcək dərinliyini proqnozlaşdırmır.

Hovuz yeni yaradılıbsa, böyük faiz dəyişiklikləri və həcm rəqəmi də daha diqqətlə oxunur. Qısa müddətdə eyni vəsaitin dövr etməsi real müxtəlif alıcı tələbi ilə eyni deyil. DEX likvidlik bələdçisi ehtiyat, həcm və icra dərinliyinin fərqini ayrıca göstərir.

Üç mənbə bir-birini əvəz etmir

Layihə saytı hekayə və rəsmi keçid üçün əsas mənbədir, amma maraqlı tərəfdir. BONK Paper başlanğıc dizaynı izah edir, lakin cari zəncir vəziyyətini daşımır. Solscan konkret mint və hesab hadisələrini göstərir, amma etiket layihənin bütün iqtisadi iddialarını təsdiqləmir. CoinGecko qlobal bazar görünüşü verir; DEX mənbəyi isə cüt səviyyəsinə enir.

Ziddiyyət görünəndə ən yeni rəqəm avtomatik qalib seçilmir. Əvvəl sahə tərifi, şəbəkə, mint, blok və vaxt müqayisə olunur. Biri başlanğıc təklifini, digəri yanmalardan sonrakı ümumi təklifi, üçüncüsü dövriyyə təklifini göstərə bilər. Eyni “supply” etiketi Azərbaycan dilində də eyni məna demək deyil.

Mənbənin çatmadığı yerdə nəticə “məlum deyil” qalır. Xüsusən cari səlahiyyət, cüzdanların real sahibləri və hovuz nəzarəti barədə sübutsuz əminlik saxta dəqiqlik yaradır.

Yenilənən BONK sübut dəftəri

Yaxşı BONK qeydi üç zaman sütunu saxlayır. Buraxılış sütununda sənəd tarixi, nəzərdə tutulan kateqoriya və faiz; zəncir sütununda blok, mint, hesab növü və balans; bazar sütununda cüt ünvanı, qarşı token, likvidlik, həcm və məlumat vaxtı yazılır. Sütunlar yalnız açıq sübut olduqda əlaqələndirilir.

Hər yeniləmədə tam mint yenidən rəsmi keçid və manifestlə tutuşdurulur. Təklif sahəsi dəyişibsə, yanma və təminatçı metoduna baxılır. Böyük sahib siyahısı yenilənibsə, proqram və saxlanc ünvanlarının təsnifatı təkrar yoxlanır. Hovuz dəyişibsə, köhnə pair ünvanı səssizcə yenisi ilə əvəz edilmir.

Belə dəftər BONK-un “yaxşı” və ya “pis” olduğu barədə bal çıxarmır. O, daha faydalı bir şeyi qoruyur: hansı iddianın buraxılış sənədinə, hansının seçilmiş Solana blokuna, hansının isə konkret bazar cütünə aid olduğunu. Köhnə dəvət siyahısı öz yerində qalır, canlı zal planı isə ayrıca ölçülür.

İlkin bölgü kateqoriyaları cari ünvan etiketi deyil

BONK Paper başlanğıc niyyətini və qrupları təsvir edir. Bu kateqoriyalar sonrakı hər transferlə zəncirdə avtomatik daşınan etiket deyil. İlkin alıcı tokeni başqa ünvana göndərə, saxlanc xidmətindən istifadə edə və ya likvidliyə əlavə edə bilər. Cari ünvan balansını köhnə kateqoriya ilə adlandırmaq üçün davamlı münasibət sübutu lazımdır.

Araşdırma buna görə “historical allocation claim” və “current address observation” sahələrini ayırır. Tarixi sənəd həmin vaxt layihənin nə planlaşdırdığını göstərir. Cari explorer müşahidəsi müəyyən blokda hansı ünvanın nə saxladığını göstərir. İkisi arasında iz tapılmırsa, kateqoriya naməlum qalır.

Solana hesab tipi sahiblikdən əvvəl gəlir

Solana-da token account mint, owner və amount kimi sahələr saxlayır. Görünən böyük balansın arxasında proqram hesabı, birja saxlancı, multisig və ya fərdi owner ola bilər. Account ünvanı ilə owner public key-ni eyni sütuna yazmaq paylanmanı səhv şərh edə bilər. Əvvəl hesab tipi və owner münasibəti yoxlanılır.

Associated token account iqtisadi sahibin bütün mövqeyini göstərməyə bilər. Eyni owner bir neçə token account saxlaya bilər. Əksinə, custodial owner çox istifadəçinin balansını bir hesabda toplaya bilər. Buna görə ünvan sayı istifadəçi sayı və ya nəzarətçi sayı kimi təqdim edilmir.

Burn müşahidəsinin üç vaxtı

Burn iddiasında sənədin dərc tarixi, transaction blok vaxtı və araşdırmanın baxış tarixi ayrı saxlanılır. Layihə sonradan köhnə hadisə haqqında açıqlama verə bilər. Açıqlamanın tarixi tokenlərin nə vaxt yandırıldığını əvəz etmir. Explorer hadisəsi də layihənin həmin hadisəni hansı kateqoriya ilə izah etdiyini təkbaşına demir.

Mint supply dəyişirsə, əvvəl və son blok müşahidələri qeyd olunur. Provider-in cari total supply sahəsi əlavə təsdiq ola bilər, lakin hadisənin səbəbini göstərmir. Burn mənbə kateqoriyasını yenidən qurmaq üçün transaction-dan əvvəlki nəzarət münasibəti ayrıca lazımdır.

Treasury sözünün sübut sərhədi

Layihə sənədində treasury kimi göstərilən pay cari treasury balansı deyil. Treasury ünvanı rəsmi mənbə ilə açıq elan olunmalı və chain müşahidəsi ilə bağlanmalıdır. Bir explorer etiketi kömək edə bilər, amma etiketin kim tərəfindən və hansı tarixdə verildiyi bilinmirsə, layihə nəzarəti üçün yekun sübut sayılmır.

Treasury-dən çıxan transfer avtomatik olaraq satış deyil. DEX pool-a, vesting contract-a, market maker-ə və ya başqa saxlanc ünvanına gedə bilər. Transaction istiqaməti görünür, iqtisadi məqsəd üçün əlavə sənəd və münasibət sübutu tələb olunur.

Hovuz inventarı necə yenilənir?

BONK üçün hər pair chain, base mint, quote mint, pair address, DEX və müşahidə vaxtı ilə saxlanılır. Eyni base mint müxtəlif quote aktivləri və DEX-lərdə ayrı hovuz yaradır. Bir provider-in qlobal likvidlik başlığı bu inventarın bütün sətirlərini və ya istifadə edilə bilən marşrutu avtomatik əhatə etmir.

Pair yoxa çıxanda əvvəlki qeyd silinmir. Provider delist, API gecikməsi və ya həqiqi pool bağlanması fərqli səbəblərdir. On-chain vəziyyət və başqa etibarlı mənbə yoxlanmadan “likvidlik sıfırlandı” hökmü yazılmır.

Dağılım cədvəlinin denominator-u

Ünvan payı hesablanarkən denominator-un nə olduğu açıq olmalıdır: mint supply, provider total supply, yoxsa seçilmiş hesabların cəmi? Bu sahələr eyni olmaya bilər. Araşdırma hazır faiz tapdıqda onun denominator-unu mənbədən yoxlayır. Aydın deyilsə, faiz təkrar təqdim edilmir.

Locked, burned və bridge təmsilləri denominator-a təsir edə bilər. Bu kateqoriyalar təsdiqlənmədən bir-birindən çıxılmır. Məqsəd daha dramatik konsentrasiya rəqəmi yaratmaq deyil, hər payın hansı vahid bazasına aid olduğunu göstərməkdir.

BONK dəftərinin qəbul meyarı

Yekun sətir yalnız aktiv minti, obyekt tipi, müşahidə vaxtı və mənbə ilə qəbul olunur. Tarixi bölgü üçün sənəd bölməsi, cari sahiblik üçün account və owner sahələri, burn üçün transaction, likvidlik üçün dəqiq pair lazımdır. Bir obyektin sübutu başqa sətirdə istifadə edilmir.

Bu meyar nəticəni sadələşdirmir, amma saxta davamlılığın qarşısını alır. İlkin bölgü, bugünkü holder görünüşü və cari hovuzlar eyni BONK aktivinə aid olsa da, fərqli suallardır. Dəftərin faydası həmin sualları tarix və obyekt sərhədi ilə bağlı saxlamaqdır.